„Ziarnko do ziarnka, a będzie miarka”, czyli jak powstawało Muzeum im. Dzieduszyckich we Lwowie

 

W maju 1895 roku we Lwowie ukazał się katalog prezentujący zbiory Muzeum im. Dzieduszyckich, napisany i wydany w liczbie tysiąca sztuk przez Włodzimierza Dzieduszyckiego. W dedykacji skierowanej do ukochanych wnuków i młodzieży podkreślał on znaczenie i obowiązek odkrywania i dokumentowania spuścizny po przodkach w imię miłości do „tej Ziemi i tego Ludu”.

Czytaj dalej „Ziarnko do ziarnka, a będzie miarka”, czyli jak powstawało Muzeum im. Dzieduszyckich we Lwowie

Album Magdaleny z Dzieduszyckich Morskiej

W 1836 roku w Wiedniu ukazał się staraniem Magdaleny Morskiej Zbiór rysunków wyobrażających celniejsze budynki wsi Zarzecze w Galicyi… z opisem budownictwa wiejskiego w sposobie holenderskim i angielskim i ogólnymi myślami o przyozdobieniu siedlisk wiejskich… . Rysunki pałacu z zewnątrz i wewnątrz, budynków folwarcznych i parku wykonał Józef Ferdynand Tabaczyński oraz Antoni Tepplar, natomiast Magdalena Morska zamieściła w albumie  własne opisy, dotyczące projektowania wnętrz pałacu oraz parku, zakładania żywopłotów, a nawet układania bukietów.

Grafika: Robert Theer 1836, w zbiorach Biblioteki Narodowej

Czytaj dalej Album Magdaleny z Dzieduszyckich Morskiej

Pałac w Zarzeczu na starych fotografiach

W Narodowym Archiwum Cyfrowym znajdują się fotografie zespołu pałacowo-parkowego w Zarzeczu, wykonane przez Ksawerego Niedobitowskiego, które pochodzą z archiwum ilustracji Ilustrowanego Kuriera Codziennego z okresu międzywojennego.

Przed pałacem nie został jeszcze posadzony platan, nad stawem stoją rzędem chochoły, a w salonie na stoliku leżą książki i papiery.

Czytaj dalej Pałac w Zarzeczu na starych fotografiach

Związek Rodowy Dzieduszyckich

tekst: prof. Kazimierz Karolczak

Na przełomie XIX i XX wieku poszczególne rody arystokratyczne powoływały do życia związki rodowe (familijne), skupiające osoby wywodzące się od wspólnego przodka1. Siedzibę związku określano w statucie, a umieszczano ją na ogół w miejscowości najdogodniej położonej dla jej członków. Związek Rodowy Dzieduszyckich utworzono w 1907 r., we Lwowie, gdzie wówczas stale mieszkało kilkunastu przedstawicieli rodziny, a pozostali związani byli głównie z ziemią lwowską2.

Czytaj dalej Związek Rodowy Dzieduszyckich

Dzieduszyccy w Zarzeczu

tekst: prof. Kazimierz Karolczak

W pierwszej połowie XVIII wieku Zarzecze wchodziło w skład dóbr pruchnickich należących do rodziny Morskich, która poprzez związki małżeńskie skoligaciła się wkrótce z Dzieduszyckimi. Decydujący dla przyszłych losów majątku był fakt poślubienia w 1783 roku przez Ignacego Morskiego swej kuzynki Magdaleny, córki Tadeusza Dzieduszyckiego.

Czytaj dalej Dzieduszyccy w Zarzeczu

Dziewczynka w kraciastej sukience, czyli zagadka fotograficzna

W zbiorach Biblioteki Narodowej znajduje się fotografia ślicznej dziewczynki z wytworną fryzurą i z pierścionkiem na palcu, zatytułowana Portret hrabianki Dzieduszyckiej (Tytuł został nadany przez osobę, która katalogowała zbiory).  Wykonana została około 1865 roku – jak zaznaczono w opisie – na papierze albuminowym.

Kim ona może być?

Czytaj dalej Dziewczynka w kraciastej sukience, czyli zagadka fotograficzna

„Niechaj mnie Zosia o wiersze nie prosi” czyli krótka historia rodziny Dzieduszyckich pióra Anny Dzieduszyckiej-Machnik

tekst: Anna Dzieduszycka-Machnik

W widłach Sukielu i Świcy

Rodzina Dzieduszyckich pochodzi z Rusi Halickiej. Jej starożytne gniazdo znajdowało się w widłach Sukielu i Świcy, prawego dopływu Dniestru. Do dziś znajdują się tam wsie Dzieduszyce Wielkie i Dzieduszyce Małe (po ukraińsku Didusici).

Czytaj dalej „Niechaj mnie Zosia o wiersze nie prosi” czyli krótka historia rodziny Dzieduszyckich pióra Anny Dzieduszyckiej-Machnik

Zarzecze. Pałac a wieś w XIX i XX wieku

Tekst: prof. Kazimierz Karolczak

Przywoływane Zarzecze położone jest na skrzyżowaniu lokalnych dróg prowadzących do Jarosławia (11 km), Przeworska (9 km), Kańczugi (10 km) i Pruchnika (14 km). Należy do wsi ze średniowiecznym rodowodem, potwierdzonym w aktach grodzkich i ziemskich z czasów Pierwszej Rzeczypospolitej.

Czytaj dalej Zarzecze. Pałac a wieś w XIX i XX wieku

Dzieduszyccy w życiu publicznym kraju ostatnich trzech stuleci

tekst: prof. Kazimierz Karolczak

W dziejach każdego narodu znaleźć można rody szczególnie zasłużone dla jego rozwoju politycznego, gospodarczego czy kulturalnego. Powszechnie znane są dynastie panujące wpływające na losy nie tylko jednego kraju, ale w pewnych okresach także Europy i świata. Obok rodów, których przedstawiciele bywali wynoszeni na trony i namaszczani, w kulturze europejskiej szczególne miejsce zajęły rodziny arystokratyczne o mniej lub bardziej głośnych nazwiskach. Czytaj dalej Dzieduszyccy w życiu publicznym kraju ostatnich trzech stuleci

Pożegnanie Dzieduszyckich z Kresami

W dniach 15-16 czerwca 2018 roku w IPN w Warszawie odbyła się ogólnopolska konferencja  naukowa pt. Zagłada ziemiaństwa polskiego na dawnych ziemiach wschodnich Rzeczypospolitej w latach 1939-1945. Wybrane problemy. 

W ramach konferencji prof. Kazimierz Karolczak w wykładzie Dzieduszyccy. Pożegnanie z Kresami. Straty rodziny w okresie II wojny światowej opowiedział o wojennych dziejach ordynacji poturzycko-zarzeckiej, Muzeum Przyrodniczego im. Dzieduszyckich we Lwowie, Biblioteki Poturzyckiej, która znajdowała się na ulicy Kurkowej we Lwowie, nowocześnie zarządzanego przez Stanisława Dzieduszyckiego majątku w Sokołowie, oraz opisał tragiczne losy właścicieli Jabłonowa i Stańkowej. Historyk przedstawił Dzieduszyckich jako rodzinę, która należąc do wpływowej arystokracji dziewiętnastowiecznej, wniosła ogromny wkład w polską kulturę.

Czytaj dalej Pożegnanie Dzieduszyckich z Kresami