Włodzimierz Dzieduszycki – twórca kolekcji oologicznej

W 2018 roku ukazał się piękny album Gniazda i lęgi ptaków Polski. Blaszkodziobe. Kaczkowate (II cz.)  autorstwa Józefa Hordowskiego, który na okładce zamieścił portret i życiorys Włodzimierza Dzieduszyckiego, jako jednego z twórców kolekcji oologicznych.

Włodzimierz Dzieduszycki posiadał gruntowną wiedzę z dziedziny ornitologii, a w założonym przez siebie Muzeum Przyrodniczym we Lwowie zgromadził zbiór ornitologiczny, który liczył prawie 2300 okazów i obejmował 295 gatunków  (!) reprezentujących prawie kompletną ornitofaunę Galicji oraz bogatą kolekcję oologiczną.

Czytaj dalej Włodzimierz Dzieduszycki – twórca kolekcji oologicznej

Pałac w Cucułowcach i jego twórca

W świetle inwentarza pośmiertnego z 1731 r. Jerzego Stanisława Dzieduszyckiego herbu Sas (1670-1730) opracowanego przez dr. Andrzeja Betleja i dr Annę Markiewicz, koniuszy wielki koronny i właściciel Cucułowiec „rysuje się nie tylko jako mecenas i amator sztuki, ale zapalony bibliofil z zapałem gromadzący druki ukazujące się w najlepszych oficynach całej ówczesnej Europy”. Ten wyśmienity mówca i erudyta zaszył się w pewnym momencie swego życia w Cucułowcach, aby wybudować tam pałac z drewna sosnowego (1706-1710), który niestety nie zachował się do dzisiejszych czasów.

Czytaj dalej Pałac w Cucułowcach i jego twórca

Lwowski pałac Dzieduszyckich w drugiej połowie XIX wieku

Tekst: prof. Kazimierz Karolczak

 

Potwierdzone związki rodziny Dzieduszyckich ze Lwowem sięgają XV wieku1, a wiadomo, iż w wieku XVI posiadali oni już dwór pod Wysokim Zamkiem w okoli­cy zwanej „za strzelnicą”. Prócz budynku był tam ogród, sad, karczma i kilku za­grodników, a całość nazywano „Zabawą”2. Własność tę Rafał Dzieduszycki sprzedał ostatecznie przed 1608 r. hetmanowi Stanisławowi Żółkiewskiemu. 

Czytaj dalej Lwowski pałac Dzieduszyckich w drugiej połowie XIX wieku

  1. 13 ХII 1464 r. zawarto akt konfederacji pomiędzy szlachtą ziemi lwowskiej a miastem Lwo­wem. Wśród potwierdzających go pieczęciami 44 rodów znaleźli się i Dzieduszyccy. Kronika domo­wa Dzieduszyckich, Lwów 1865, s.39.
  2. Tamże, s. 58.

Księgozbiór Magdaleny Morskiej w Ossolineum

„Magdalena Katarzyna z Dzieduszyckich Morska (1762-1847), córka cześnika koronnego Tadeusza Dzieduszyckiego i Salomei Bibersztein-Trembińskiej, była kobietą o wielu zainteresowaniach i talentach” zaczyna swój artykuł dr Dorota Sidorowicz-Mulak Księgozbiór Magdaleny Morskiej (1762-1847) w Bibliotece Ossolineum, który ukazał się w ostatnim roczniku „Z Badań nad Książką i Księgozbiorami Historycznymi” 2018 tom 12. Autorka rysuje w nim portret wpływowej kobiety, która prowadziła znany ośrodek kultury dla galicyjskiej elity. 

M. Morska nie zamierzała stworzyć w zarzeckim pałacu reprezentacyjnej biblioteki, jaką na przykład posiadał jej brat Józef Kalasanty w Poturzycy, ale oczywiście książki w pałacu były ważne i zajmowały poszczególne meble w kolorowych pokojach: „w białej szafie w białym pokoju” albo „w sypialnym zielonym pokoju, w komodzie orzechowej o pięciu szufladach”. Przeanalizowane przez autorkę artykułu materiały źródłowe „pozwalają stwierdzić, że hrabina zgromadziła w Zarzeczu niemały księgozbiór służący edukacji i rozrywce”. Zapraszamy do lektury.

Stowarzyszenie Związek Rodowy Dzieduszyckich dziękuje autorce oraz redakcji „Z Badań nad Książką i Księgozbiorami Historycznymi” za udzielenie zgody na publikację artykułu.

 

Związek Rodowy Dzieduszyckich

tekst: prof. Kazimierz Karolczak

Na przełomie XIX i XX wieku poszczególne rody arystokratyczne powoływały do życia związki rodowe (familijne), skupiające osoby wywodzące się od wspólnego przodka1. Siedzibę związku określano w statucie, a umieszczano ją na ogół w miejscowości najdogodniej położonej dla jej członków. Związek Rodowy Dzieduszyckich utworzono w 1907 r., we Lwowie, gdzie wówczas stale mieszkało kilkunastu przedstawicieli rodziny, a pozostali związani byli głównie z ziemią lwowską2.

Czytaj dalej Związek Rodowy Dzieduszyckich

Dzieduszyccy w Zarzeczu

tekst: prof. Kazimierz Karolczak

W pierwszej połowie XVIII wieku Zarzecze wchodziło w skład dóbr pruchnickich należących do rodziny Morskich, która poprzez związki małżeńskie skoligaciła się wkrótce z Dzieduszyckimi. Decydujący dla przyszłych losów majątku był fakt poślubienia w 1783 roku przez Ignacego Morskiego swej kuzynki Magdaleny, córki Tadeusza Dzieduszyckiego.

Czytaj dalej Dzieduszyccy w Zarzeczu

„Niechaj mnie Zosia o wiersze nie prosi” czyli krótka historia rodziny Dzieduszyckich pióra Anny Dzieduszyckiej – Machnik

tekst: Anna Dzieduszycka – Machnik

W widłach Sukielu i Świcy

Rodzina Dzieduszyckich pochodzi z Rusi Halickiej. Jej starożytne gniazdo znajdowało się w widłach Sukielu i Świcy, prawego dopływu Dniestru. Do dziś znajdują się tam wsie Dzieduszyce Wielkie i Dzieduszyce Małe (po ukraińsku Didusici).

Czytaj dalej „Niechaj mnie Zosia o wiersze nie prosi” czyli krótka historia rodziny Dzieduszyckich pióra Anny Dzieduszyckiej – Machnik

Dzieduszyccy w życiu publicznym kraju ostatnich trzech stuleci

tekst: prof. Kazimierz Karolczak

W dziejach każdego narodu znaleźć można rody szczególnie zasłużone dla jego rozwoju politycznego, gospodarczego czy kulturalnego. Powszechnie znane są dynastie panujące wpływające na losy nie tylko jednego kraju, ale w pewnych okresach także Europy i świata. Obok rodów, których przedstawiciele bywali wynoszeni na trony i namaszczani, w kulturze europejskiej szczególne miejsce zajęły rodziny arystokratyczne o mniej lub bardziej głośnych nazwiskach. Czytaj dalej Dzieduszyccy w życiu publicznym kraju ostatnich trzech stuleci

Pożegnanie Dzieduszyckich z Kresami

W dniach 15-16 czerwca 2018 roku w IPN w Warszawie odbyła się ogólnopolska konferencja  naukowa pt. Zagłada ziemiaństwa polskiego na dawnych ziemiach wschodnich Rzeczypospolitej w latach 1939-1945. Wybrane problemy. 

W ramach konferencji prof. Kazimierz Karolczak w wykładzie Dzieduszyccy. Pożegnanie z Kresami. Straty rodziny w okresie II wojny światowej opowiedział o wojennych dziejach ordynacji poturzycko-zarzeckiej, Muzeum Przyrodniczego im. Dzieduszyckich we Lwowie, Biblioteki Poturzyckiej, która znajdowała się na ulicy Kurkowej we Lwowie, nowocześnie zarządzanego przez Stanisława Dzieduszyckiego majątku w Sokołowie, oraz opisał tragiczne losy właścicieli Jabłonowa i Stańkowej. Historyk przedstawił Dzieduszyckich jako rodzinę, która należąc do wpływowej arystokracji dziewiętnastowiecznej, wniosła ogromny wkład w polską kulturę.

Czytaj dalej Pożegnanie Dzieduszyckich z Kresami

O Dzieduszyckich można mówić godzinami…

Ta publikacja przeznaczona jest tylko dla zalogowanych członków ZRD