Za co zapłacił Ignacy Morski?

O nowym domu Ignacy i Magdalena zaczęli myśleć zapewne piętnaście lat po ślubie. Pierwsze kontakty Morskich z pracującym wówczas w Puławach dla księstwa Czartoryskich Chrystianem Piotrem Aignerem miały bowiem miejsce już w 1798 roku. Wtedy to Ignacy Morski zapłacił 100 złotych polskich „J. P. Eignerowi Architektowi donatywy za oddanie abryssów domu” – napisała w artykule Pałac w Zarzeczu w świetle nowych badań Izabela Kopania1. Autorka poddała wnikliwej analizie rejestry wydatków Ignacego Morskiego, dokumenty majątkowe Magdaleny Morskiej oraz korespondencję małżonków. Zapraszamy do lektury.

Czytaj dalej Za co zapłacił Ignacy Morski?

  1.  Pałac w Zarzeczu w świetle nowych badań, Kwartalnik Architektury i Urbanistyki, T.53, z.3, Warszawa 2008.

Przedstawienie „Mój dom” w zarzeckim parku

Mój dom. Historia hrabiny Magdaleny z Dzieduszyckich Morskiej – to przedstawienie, które ściągnęło tłumy do zarzeckiego parku. Na scenie ustawionej na tle pałacu Dzieduszyckich doktor Reinold (Marcin Aleksander) rzucił się na hrabinę Magdalenę Morską (Marta Gzowska-Sawicka), zarzecka młodzież natknęła się na tajemnicze znalezisko, a Andzia stała w koszuli, bez majtek… 

Obchody 200-lecia powstania pałacu Dzieduszyckich w Zarzeczu są organizowane przez Związek Rodowy Dzieduszyckich herbu Sas we współpracy z Muzeum w Jarosławiu Kamienica Orsettich i Gminą Zarzecze i odbywają się w ramach Festiwalu Dziedzictwa Kresów.

Projekt dofinansowano z budżetu Województwa Podkarpackiego

Słoneczniki w romantycznym pałacu

 

Pałac wybudowany przez Magdalenę z Dzieduszyckich Morską w Zarzeczu jest wyjątkowym pomnikiem romantyzmu w Polsce. Udekorowany i umeblowany z niewymuszoną swobodą – z motywami  róż i słoneczników na gzymsach, stanami pogody odzwierciedlonymi w dekoracji poszczególnych pomieszczeń, pogodnym niebem na sufitach, stojącymi w donicach roślinami i „niedbale” porozstawianymi meblami, z odrobiną egzotyki wprowadzonej za pomocą motywu szali kaszmirskich – to wszystko nie ma precedensu w architekturze polskiej początku XIX wieku.

Czytaj dalej Słoneczniki w romantycznym pałacu

Zaproszenie na Noc Muzeów do Muzeum Dzieduszyckich w Zarzeczu

Muzeum Kamienica Orsettich i Stowarzyszenie Związek Rodu Dzieduszyckich herbu Sas zapraszają w sobotę 18 maja 2019 roku do Muzeum Dzieduszyckich w Zarzeczu na zwiedzanie pałacu, parku i XIX-wiecznego kościoła pw. św. Michała Archanioła.

Czytaj dalej Zaproszenie na Noc Muzeów do Muzeum Dzieduszyckich w Zarzeczu

Magdalena Morska w pamiętniku Preka

Franciszek Ksawery Prek (1801-1863), głuchoniemy artysta malarz-amator i literat z sympatią sportretował Magdalenę Morską na kartach swojego pamiętnika1, w którym skrupulatnie opisał swoje wizyty w Zarzeczu.

K. Prek, Autoportret, Zbiory Bibl. Jagiellońskiej, za: K. Prek, Czasy i ludzie, Ossolineum 1959

Czytaj dalej Magdalena Morska w pamiętniku Preka

  1. Prowadzony był w sposób systematyczny od 1818 r. przez prawie 40 lat, uzupełniony z czasem o część biograficzną. Tekst pamiętnika znalazł się w zbiorach Towarzystwa Naukowego Krakowskiego – dziś Biblioteka PAN, Bibliotece Jagiellońskiej i Zakładzie Narodowym im. Ossolińskich. Pamiętnik został krytycznie opracowany i wydany przez Ossolineum pt. Czasy i ludzie w 1959.

Róże w Zarzeczu

Magdalena Morska, miłośniczka kolorowych bukietów i kwiatowych klombów, wykorzystując bogate doświadczenie i wiedzę zdobyte podczas licznych podróży oraz lektury książek i czasopism ogrodniczych, stworzyła w Zarzeczu park, który wprawiał w zachwyt gości.  Niestety nie zachował się całościowy plan zarzeckiego założenia, ale autorom zamieszczonego poniżej artykułu Kolekcje drzew i krzewów w Zarzeczu Magdaleny z Dzieduszyckich Morskiej1 udało się dokonać analizy kolekcji roślin posadzonych wokół pałacu.

Czytaj dalej Róże w Zarzeczu

  1. Artykuł ukazał się w: Rocznik Polskiego Towarzystwa Dendrologicznego, vol.61-2013, s.53-69.

Księgozbiór Magdaleny Morskiej w Ossolineum

„Magdalena Katarzyna z Dzieduszyckich Morska (1762-1847), córka cześnika koronnego Tadeusza Dzieduszyckiego i Salomei Bibersztein-Trembińskiej, była kobietą o wielu zainteresowaniach i talentach” zaczyna swój artykuł dr Dorota Sidorowicz-Mulak Księgozbiór Magdaleny Morskiej (1762-1847) w Bibliotece Ossolineum, który ukazał się w ostatnim roczniku „Z Badań nad Książką i Księgozbiorami Historycznymi” 2018 tom 12. Autorka rysuje w nim portret wpływowej kobiety, która prowadziła znany ośrodek kultury dla galicyjskiej elity. 

M. Morska nie zamierzała stworzyć w zarzeckim pałacu reprezentacyjnej biblioteki, jaką na przykład posiadał jej brat Józef Kalasanty w Poturzycy, ale oczywiście książki w pałacu były ważne i zajmowały poszczególne meble w kolorowych pokojach: „w białej szafie w białym pokoju” albo „w sypialnym zielonym pokoju, w komodzie orzechowej o pięciu szufladach”. Przeanalizowane przez autorkę artykułu materiały źródłowe „pozwalają stwierdzić, że hrabina zgromadziła w Zarzeczu niemały księgozbiór służący edukacji i rozrywce”. Zapraszamy do lektury.

Stowarzyszenie Związek Rodowy Dzieduszyckich dziękuje autorce oraz redakcji „Z Badań nad Książką i Księgozbiorami Historycznymi” za udzielenie zgody na publikację artykułu.

 

Album Magdaleny z Dzieduszyckich Morskiej

W 1836 roku w Wiedniu ukazał się staraniem Magdaleny Morskiej Zbiór rysunków wyobrażających celniejsze budynki wsi Zarzecze w Galicyi… z opisem budownictwa wiejskiego w sposobie holenderskim i angielskim i ogólnymi myślami o przyozdobieniu siedlisk wiejskich… . Rysunki pałacu z zewnątrz i wewnątrz, budynków folwarcznych i parku wykonał Józef Ferdynand Tabaczyński oraz Antoni Tepplar, natomiast Magdalena Morska zamieściła w albumie  własne opisy, dotyczące projektowania wnętrz pałacu oraz parku, zakładania żywopłotów, a nawet układania bukietów.

Grafika: Robert Theer 1836, w zbiorach Biblioteki Narodowej

Czytaj dalej Album Magdaleny z Dzieduszyckich Morskiej

Dzieduszyccy w Zarzeczu

tekst: prof. Kazimierz Karolczak

W pierwszej połowie XVIII wieku Zarzecze wchodziło w skład dóbr pruchnickich należących do rodziny Morskich, która poprzez związki małżeńskie skoligaciła się wkrótce z Dzieduszyckimi. Decydujący dla przyszłych losów majątku był fakt poślubienia w 1783 roku przez Ignacego Morskiego swej kuzynki Magdaleny, córki Tadeusza Dzieduszyckiego.

Czytaj dalej Dzieduszyccy w Zarzeczu

Zarzecze. Pałac a wieś w XIX i XX wieku

Tekst: prof. Kazimierz Karolczak

Przywoływane Zarzecze położone jest na skrzyżowaniu lokalnych dróg prowadzących do Jarosławia (11 km), Przeworska (9 km), Kańczugi (10 km) i Pruchnika (14 km). Należy do wsi ze średniowiecznym rodowodem, potwierdzonym w aktach grodzkich i ziemskich z czasów Pierwszej Rzeczypospolitej.

Czytaj dalej Zarzecze. Pałac a wieś w XIX i XX wieku