Nakładem Szkółki Szmit w Pęchcinie ukazał się album Katalogi i druki handlowe dawnych szkółek i zakładów ogrodniczych z kolekcji Szmitów w Pęchcinie, autorstwa dr. hab. Jakuba Dolatowskiego, Bronisława Artura Szmita i Bronisława Jana Szmita, ze zdjęciami wybitnego fotografika Witolda Friedla.
Okładka książki Katalogi i druki handlowe dawnych szkółek i zakładów ogrodniczych z kolekcji Szmitów w Pęchcinie, 2026; fot. J. Dolatowski
Publikacja prezentuje bogatą, prywatną kolekcję dawnych katalogów, cenników i druków firmowych oraz nieliczne, ale cenne rękopisy polskich szkółek drzew i zakładów ogrodniczych przede wszystkim z ziem polskich, ale i z ziem ościennych – z końca XVIII wieku do pierwszych dziesięcioleci po II wojnie światowej – zgromadzoną przez rodzinę Szmitów. Wśród opisanych obiektów znajduje się także hasło nr 238 poświęcone ogrodom Magdaleny Morskiej i Ordynacji Poturzycko-Zarzeckiej w Zarzeczu – jednemu z najważniejszych miejsc w historii polskiego ogrodnictwa, gdzie w latach 20. XIX wieku Magdalena z Dzieduszyckich Morska założyła słynną kolekcję dalii, azalii i róż oraz wyselekcjonowała pierwsze polskie odmiany ogrodowe róż nazywając je: 'Józef Dzieduszycki’ i 'Laurenti Dzieduszycki’ (o czym pisaliśmy już wcześniej: Róże w Zarzeczu).
Za: Katalogi i druki handlowe dawnych szkółek i zakładów ogrodniczych z kolekcji Szmitów w Pęchcinie, 2026; fot. J. Dolatowski
238 ZARZECZE K. JAROSŁAWIA
Ogrody Magdaleny Morskiej i Ordynacji Poturzycko-ZarzeckiejOgrody w Zarzeczu Dzieduszyckich, jednym z ważniejszych miejsc w historii ogrodnictwa krajowego, zakładała z pocz. lat 20. XIX w. Magdalena z Dzieduszyckich Morska (ciotka twórcy późniejszego Muzeum Przyrodniczego we Lwowie, Włodzimierza Dzieduszyckiego); Zarzecze słynęło podówczas z bogatych kolekcji dalii, azalii i róż (M. Morska wyselekcjonowała dwie pierwsze na naszych ziemiach odmiany ogrodowe róż – 'Józef Dzieduszycki’ i 'Laurenti Dzieduszycki’). Do tradycji z czasów Morskiej nawiązano w tutejszych ogrodach Ordynacji Poturzycko-Zarzeckiej po 100 latach; niewielki katalog informacyjny, opublikowany z pocz. lat 20. XX w., zawierał m.in. rośliny do dekoracji salonów i orchidee, poza tym byliny (sporo irysów i mieczyków), dalie, niezbyt liczne róże i nieco czereśni, jabłoni i grusz.
Dalsze lektury: J. Dudek-Klimiuk, J. Dolatowski 2013, Kolekcje drzew i krzewów w Zarzeczu Magdaleny z Dzieduszyckich Morskiej, Rocznik Polskiego Towarzystwa Dendrologicznego 61: 53–69 (tamże obszerna bibliografia); J. Dolatowski, J. Dudek-Klimiuk 2014, Początki hodowli georginii w Polsce – Magdalena Morska w Zarzeczu i Józef Strumiłło w Wilnie, [w:] J. Dolatowski (red.) Drzewa w cieniu człowieka – Materiały VII zjazdu Polskiego Towarzystwa Dendrologicznego: 28–30.
Album to cenne źródło dla historyków ogrodnictwa i sztuki ogrodowej, pozwalające odtworzyć asortyment roślin uprawianych dawniej w polskich majątkach i szkółkach.
MD
